วันนี้ (18 ก.ค.) นายธานินทร์ กรัยวิเชียร องคมนตรี บรรยายในหัวข้อ นักกฎหมายกับอคติ ให้กับเนติบัณฑิต รุ่นที่ 60 ของสำนักอบรมกฎหมายของเนติบัณฑิตยสภาว่า สาเหตุของความผิดพลาดของนักกฎหมาย คืออคติของนักกฎหมาย จึงได้มีการเตือนใจนักกฎหมายให้เอาใจใส่และระมัดระวัง ไม่ให้อคติก่อให้เกิดปัญหาในการประกอบวิชาชีพ อคติคือความลำเอียง ความลำเอียงเมื่อเกิดขึ้นแล้ว จะทำให้เกิดความไขว้เขวและมองสถานการณ์ผิดเพี้ยนไป
มนุษย์มีธรรมชาติที่จะยึดถือเอาความคิดเห็นของตัวเองเป็นใหญ่ ทำให้คนเราเลือกรับฟัง เชื่อ ในสิ่งที่ตนเองชอบ ดังนั้น การจะทำสิ่งใดก็แล้วแต่ จะต้องคิดว่าเรามีอคติหรือไม่ อย่าถือเอาความจำของตัวเองเป็นเกณฑ์ ให้ตรวจสอบให้ดี แม้แต่การอ้างกฎหมายต่อจากผู้อื่น โดยไม่ตรวจสอบเสียก่อนว่ากฎหมายมีการแก้ไขไปแล้ว นักกฎหมายต้องตรวจสอบตลอดเวลา แล้วตรวจสอบอย่างถี่ถ้วน นักกฎหมายต้องฝึกฝนตัวเองให้เป็นคนเจ้าปัญหา สงสัยทุกเรื่องที่เราพิจารณา นายธานินทร์ กล่าว
นายธานินทร์ กล่าวว่า การช่วยของทนายความต้องช่วยอยู่ในหลักศีลธรรม อยู่ในกรอบของกฎหมาย ไม่ใช่ช่วยไปถึงการทำลายพยานหลักฐานหรือสร้างพยานหลักฐานเท็จขึ้นมา ทนายความยังต้องถือว่า ตัวเป็นผู้ช่วยศาล ในการสร้างความถูกต้องชอบธรรม ไม่ใช่คิดแต่เพียงว่า ต้องช่วยจำเลยให้พ้นจากความผิดเท่านั้น ทนายความจะต้องไม่มีอคติ คิดจะเอาชนะอย่างเดียว ทนายความจะต้องช่วยเหลือประชาชนจริงๆ โดยไม่คิดถึงผลประโยชน์ที่จะได้จากคดีเท่านั้น
นอกจากนี้ นายธานินทร์ กล่าวว่า ความอคติยังมีอยู่ในฝ่ายนิติบัญญัติด้วย ฝ่ายนิติบัญญัติกำหนดบทบลงโทษตัวเองไว้เพียงแผ่วเบามาก เพียงตำหนิ ตักเตือน หรือประณามเท่านั้น เพราะเกรงว่าตัวเองอาจมีโอกาสรับโทษจากกฎหมายของตัวเอง อย่างไรก็ตาม รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 ในมาตรา 179 (2) ที่กำหนดให้มีประมวลจริยธรรม โดยให้มีกลไกในการกำหนดบทบลงโทษที่เหมาะสมมากขึ้น
นายธานินทร์ กล่าวว่า อคติของฝ่ายบริหารถือเป็นอันตรายอย่างมาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเคยมีพระราชดำรัสใจความว่า หากนำกฎหมายไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ หรือเจตนารมณ์ โดยการพลิกแพลงบิดพลิ้วให้ผันผวนไปในทางที่ผิดจะเป็นอันตรายต่อบ้านเมือง หากผู้บริหารไม่ว่าระดับใดลุแก่อำนาจ ทำอะไรอยู่เหนือกฎหมาย ภัยที่เกิดจากเจ้าพนักงานลุแก่อำนาจ เช่น การขู่ฆ่า การฆ่าตัดตอน การวิสามัญฆาตกรรมโดยอ้างสิ่งที่ชอบ หรือแม้แต่การยัดเยียดขอกล่าวหา การสร้างพยานหลักฐานเท็จ เป็นความร้ายแรงอย่างที่สุด จะสร้างความเสียหายเดือดร้อนต่อประชาชน
เจ้าพนักงานทั้งหลายไม่ควรลุแก่อำนาจ แต่พึงระลึกเสมอว่า อำนาจที่มีอยู่เป็นอำนาจตามกฎหมาย ที่มาพร้อมกับหน้าที่ ที่ต้องคำนึงถึงผลที่จะตามมา นายธานินทร์ กล่าว | 
